Konopie na PTSD – wykorzystanie potencjału medycznej marihuany w terapii stresu pourazowego

 

PTSD – zespół symptomów rozwijający się u niektórych osób w odpowiedzi na traumatyczne doświadczenie – jest standardowo leczony farmakologicznie i psychoterapeutycznie. Coraz liczniejsze doniesienia naukowe o korzystnym wpływie medycznej marihuany na osoby doświadczające stresu pourazowego każą przypuszczać, że fito kannabinoidy konopne staną się powszechnie stosowaną w tym kontekście substancją leczniczą.

Co to jest PTSD i kto może go doświadczać?

Stres pourazowy – PTSD (Post Traumatic Stress Disorder) jest zespołem symptomów, które mogą rozwijać się w odpowiedzi na traumatyczne doświadczenie. 

Trauma jest definiowana przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (American Psychiatric Association, APA) jako każde zaburzające funkcjonowanie doświadczenie, w konsekwencji którego doświadczająca go osoba odczuwa znaczny poziom strachu, lęku, niepokoju dysocjacji, bezradności, dezorientacji i innych, trudnych emocji. 

Emocje te są na tyle silne, że powodują u doświadczającej ich osoby długotrwałe skutki, takie jak zaburzone poczucie bezpieczeństwa, zmiana postrzegania świata i siebie. 

Pierwotnie PTSD diagnozowane było u weteranów wojennych, obecnie wyróżnia się szereg zdarzeń, które mogą spowodować rozwinięcie się symptomów. Za najczęściej prowadzące do rozwinięcia objawów stresu pourazowego doświadczenie uważa się gwałt (49% osób, które go doświadczyły). 

Poza  przemocą seksualną, za najczęstsze przyczyny PTSD uważa się: przemoc fizyczną, napaść (32%), wypadek komunikacyjny (17%), zagrożenie życia dziecka (10,4%), bycie świadkiem gwałtu, napaści lub wypadku i/lub sytuacja, kiedy dotykają one bliską osobę (7,3%), katastrofy naturalne (3,8%)

PTSD – diagnostyka i leczenie

Kryteria diagnostyczne PTSD: DSM-5

W DSM-5, piątym wydaniu klasyfikacji zaburzeń psychicznych APA, PTSD zostało umieszczone w bloku “zaburzenia związane ze stresem i traumą”, nie, jak we wcześniejszych wydaniach, w bloku “zaburzenia lękowe”. 

 

Symptomy PTSD według DSM-5 Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego:

  • doświadczenie traumatycznego zdarzenia,
  • ponowne doświadczanie tego zdarzenia: natrętnie powracające wspomnienia, sny związane ze zdarzeniem, które powodują lęk/niepokój, flashbacki, intensywny dyskomfort i stres, który przedłuża się w czasie i jest reakcją na czynniki przypominające o zdarzeniu, fizjologiczna reakcja stresowa na czynniki, które kojarzą się ze zdarzeniem,
  • unikanie bodźców, które wiążą się ze zdarzeniem (uczucia, myśli, emocje, rozmowy, sytuacje i osoby przypominające o zdarzeniu) i/lub brak możliwości przypomnienia sobie szczegółów zdarzenia (okoliczności, chronologii, przebiegu),
  • izolacja, wyobcowanie,
  • poczucie, że nie ma przyszłości,
  • nadpobudliwość (zaburzenia koncentracji i snu, wybuchowość, agresja, czujność, reakcje lękowe), 
  • te symptomy nie są związane z zażyciem substancji zmieniającej świadomość.

 

Diagnoza PTSD może być postawiona tym osobom, które doświadczają:

  • min. 1 symptomu dotyczącego ponownego przeżywania traumy,
  • min. 1 symptomu dotyczącego unikania bodźców przypominających o traumie,
  • 2 lub większej liczby symptomów dotyczących negatywnych zmian nastroju i zmian poznawczych,
  • 2 lub większej liczby symptomów związanych z pobudzeniem i reaktywnością,
  • trudności w codziennym funkcjonowaniu przez okres min. miesiąca. 

 

Skala Davidsona – pomiar natężenia symptomów PTSD

W diagnostyce PTSD używana jest skala Davidsona – narzędzie kwestionariuszowe, które pomaga w ocenie skali urazu u osoby z doświadczeniem traumy. Skala powstała w latach 90 ubiegłego wieku i pozwala na pomiar natężenia objawów, jest używana przede wszystkim we wstępnej ocenie stanu osoby po traumie i pomaga wybrać odpowiednie dla danej osoby leczenie i umożliwia obserwację postępu terapeutycznego.

Leki antydepresyjne i przeciwlękowe w terapii PTSD

W farmakoterapii stresu pourazowego używanych jest kilka grup leków, niektóre z nich mogą być łączone, w celu uzyskania silniejszego i bardziej kompleksowego efektu terapeutycznego. 

Grupy leków stosowane w terapii pacjentów i pacjentek z PTSD:

  • SSRI – selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – leki stosowane w terapii depresji i stanów lękowych.
  • Neuroleptyki – leki przeciwpsychotyczne – leki stosowane u osób cierpiących na psychozy, omamy, urojenia, halucynacje, ale również w niektórych postaciach depresji.
  • Leki przeciwdrgawkowe – stosowane w epilepsji, niektórych rodzajach depresji, np. depresji dwubiegunowej, w stanach maniakalnych czy zespole abstynencji alkoholowej.
  • Benzodiazepiny – leki o działaniu przeciwlękowym, uspokajającym, nasennym, przeciwdrgawkowym oraz amnestycznym.

Psychoterapia u osób z PTSD

Większość terapeutów pracujących z osobami przejawiającymi symptomy PTSD uważa, że dana osoba nie jest w stanie wytworzyć naturalnego dystansu wobec traumatycznego doświadczenia, ponieważ jego/jej emocje związane ze zdarzeniem zostały zamrożone. Dlatego osoba przeżywa je wciąż na nowo, mimo że bodziec traumatyczny już nie występuje, a zagrożenie minęło. Celem pracy psychoterapeutycznej z osobami z PTSD jest przetworzenie zdarzenia w świadomości i sprawienie, żeby nie miało ono już wpływu na codzienne funkcjonowanie danej osoby. 

 

Metody terapeutyczne skierowane min. do osób doświadczających PTSD:

  • terapia EDMR (Eye Movement Desensitization and Reprocesing),
  • ekspozycyjna terapia (ET, exposure therapy),
  • oswajanie stresu (SIT, stress inoculation training), 
  • terapia poznawcza (CT, cognitive therapy), 
  • System Wewnętrznej Rodziny (Internal Family Systems).

PTSD a medyczna marihuana

Leki oparte na fito kannabinoidach konopnych mogą, według naukowców, być doskonałą alternatywą dla dotychczas stosowanej w PTSD farmakoterapii oraz wspierać działania psychoterapeutyczne. 

Zdaniem badaczy, medyczna marihuana może wspierać przetwarzanie traumatycznego doświadczenia w świadomości i budowanie nowych sposobów myślenia i reagowania na wspomnienia. Do wyciągnięcia takich wniosków skłania ich obecna wiedza na temat wpływu marihuany na mózg.

Niektóre badania naukowe nad wpływem medycznej marihuany na pacjentów i pacjentki z diagnozą PTSD:

 

  • Mechanizm działania układu endokannabinoidowego w PTSD, analiza literatury przedstawiona przez zespół badawczy z UK i Włoch w 2019 roku.

 

Stymulacja obszarów korowych i podkorowych mózgu może obniżać aktywność hipokampa i ciała migdałowatego, regulując działanie osi podwzgórze przysadka mózgowa. Prowadzi to do lżejszej odpowiedzi fizjologicznej na stres – wydzielanie kortyzolu jest obniżone, co sprawia, że osoba nie doświadcza wysokiego poziomu pobudzenia i czujności. 

W PTSD te obszary mózgu (hipokamp i ciało migdałowate) są silnie aktywowane, co przekłada się min. na pojawienie się takich symptomów, jak zaburzenia poznawcze, depresja, lęk, myśli samobójcze. 

W PTSD poziom endokannabinoidy AEA jest stosunkowo niski, pojawiają się zaburzenia funkcjonowania receptorów CB1 i nieprawidłowe interakcje między receptorami, a AEA. To, jak duże są nieprawidłowości wpływa na natężenie symptomów. 

Badacze uważają, że wprowadzając kannabinoidy konopne, mamy szansę wyregulować działanie ECS, a tym samym wpływać na natężenie objawów stresu pourazowego.

Co ciekawe, u mężczyzn zaobserwowano silniejszą odpowiedź układu ECS na stresujący bodziec w postaci uwolnienia endokannabinoidów i silniejszą reakcję na działanie fito kannabinoidów konopnych, niż u kobiet. 

 

  • Kwestionariuszowe badania z udziałem amerykańskich weteranów wojennych, przeprowadzone w 2016 roku przez grupę badawczą pod kierownictwem Profesora Mechoulama.

 

Duża grupa amerykańskich weteranów wojennych, u których rozwinęło się PTSD raportowała, że stosowanie marihuany przynosi im ulgę i zmniejsza natężenie symptomów, w szczególności: 

  • natrętnych myśli i snów dotyczących zdarzenia,
  • bezsenności, 
  • pobudzenia, 
  • drażliwości, 
  • unikania bodźców przypominających o traumatycznym zdarzeniu, 
  • izolacji i dystansu. 

Badania te miały charakter kwestionariuszowy. Weterani samodzielnie leczyli się marihuaną i raportowali badaczom przyjmowane dawki konopi oraz ich wpływ na samopoczucie oraz nasilenie symptomów PTSD. Dane zebrane przez badaczy posłużyły jako uzasadnienie do rozpoczęcia dalszych, kontrolowanych badań z udziałem pacjentów i pacjentek doświadczających  stresu pourazowego w trakcie terapii medyczną marihuaną.

 

  • Badanie z udziałem weteranów wojennych,  przeprowadzone w 2020 roku przez naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Utrechtcie

 

Badacze zorganizowali grupę fokusową, do której zrekrutowali osoby ze zdiagnozowanym PTSD, które doświadczyły traumatycznych zdarzeń służąc w wojsku. Uczestnicy i uczestniczki zaczęli terapię medycznymi konopiami w momencie, w którym rozpoczęła się praca w grupie fokusowej. 

Uczestnicy/czki doświadczali minimalnych skutków ubocznych w porównaniu do farmakoterapii, którą stosowali wcześniej. Symptomy stresu pourazowego, które najlepiej poddały się terapii medycznymi konopiami to drażliwość, agresja, koszmary noce i wynikająca z nich bezsenność oraz nocne pocenie się. 

Co istotne, uczestnicy i uczestniczki podkreślali wagę nastawienia do leczenia marihuaną: postrzegali cannabis jako lekarstwo, nie czuli potrzeby wprowadzania się w stan odurzenia, skupiali się na takim dawkowaniu medycznej marihuany, które najlepiej wpływa na ich funkcjonowanie i radzenie sobie z symptomami. 

Większość pacjentów i pacjentek uczestniczących w badaniu zażywała odmiany marihuany o niskim stężeniu THC i wysokim stężeniu CBD.

Badacze wskazują również na ryzyko nadużywania medycznej marihuany przez osoby, u których zdiagnozowano PTSD. Opierają się na wcześniejszych badaniach, które wykazały, że weterani wojenni ze stresem pourazowym mają tendencję do popadania w uzależnienie od substancji psychoaktywnych, min. nie medycznej marihuany. W tej grupie badawczej do tego nie doszło, jednak ich zdaniem należy mieć tę tendencję na uwadze. 

  • Analiza retrospektywna efektów terapii CBD u pacjentów i pacjentek kliniki psychiatrycznej, którzy przejawiali symptomy stresu pourazowego, 2019 rok.

Analiza retrospektywna skupiła się na podsumowaniu efektów terapii przy użyciu CBD, która została zalecona 11 pacjentom i pacjentkom kliniki psychiatrycznej, u których zdiagnozowano PTSD. CBD było podawane doustnie, w dawkach i stężeniu indywidualnie dostosowanych do potrzeb tych osób przez lekarza psychiatrę. Uczestnicy, równolegle do CBD, zażywali przepisaną przez psychiatrę, standardową farmakoterapię.

91% uczestników badania doświadczyło obniżenie natężenia symptomów w trakcie terapii CBD. Ogólny współczynnik natężenia objawów PTSD obniżył się u uczestników o 28% po 8 tygodniach terapii CBD. CBD było dobrze tolerowane przez wszystkich uczestników, nikt nie przerwał terapii ze względu na działania niepożądane.

Badacze wyciągnęli wniosek, że doustne podanie kannabidiolu, w połączeniu z farmakoterapią, przynosi ulgę pacjentom, którzy mimo przyjmowania standardowych leków, nie doświadczali znacznego zmniejszenia natężenia symptomów PTSD. 

Badacze zapowiedzieli powtórzenie eksperymentu w bardziej kontrolowanych warunkach – podwójnie zaślepionych badaniach z grupą kontrolną placebo. 

Aktualny stan wiedzy na temat terapii medycznymi konopiami u pacjentów i pacjentek z PTSD  jest taki, że działanie fito kannabinoidami na układ endokannabinoidowy pomaga redukować poziom lęku, modulować procesy związane z pamięcią i poprawiać jakość snu. 

Większość naukowców zajmujących się tematem podkreśla, że konieczne jest prowadzenie dalszych badań z udziałem pacjentów. Dalsze badania mają mieć na celu ustalenie efektywnych reżimów terapeutycznych.

Magdalena Nita

Magdalena Nita

Ekspert ds. medycznych oraz członek Rady Nadzorczej Centrum Medycyny Konopnej S.A. Na co dzień związana z Katedrą i Kliniką Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Doświadczenie zdobywała od najlepszych lekarzy w kraju i za granicą, odbyła także liczne staże za granicą. Doktorantka z dorobkiem naukowym. Doświadczona w niesieniu pomocy pacjentom bólowym. Nauczyciel akademicki WUM.

Nasze lokalizacje

Biuro zarządu

Centrum Medycyny Konopnej S.A.
Wilcza 46, piętro 1
00-679 Warszawa
KRS 0000877729
NIP 7011016480

biuro@centrum-mk.pl

Dla pacjentów

Centrum Medycyny Konopnej S.A.
nie prowadzi jeszcze obsługi pacjentów

tel. +48 731 93 66 66
kontakt@centrum-mk.pl

Współpraca

Zapraszamy do współpracy:
lekarzy specjalistów, partnerów

tel. +48 731 23 88 88
biuro@centrum-mk.pl

UMÓW TELEWIZYTĘ

Skontaktuj się
z nami

KONTAKT
×