Centrum Medycyny Konopnej > Dla pacjentów > Leczenie bólu — medyczna marihuana pozwala zmniejszyć dawki opioidów?

Leczenie bólu – medyczna marihuana pozwala zmniejszyć dawki opioidów?

Silne leki przeciwbólowe, które znajdują się na szczycie drabiny analgentycznej, w szczególności leki opioidowe, niosą wiele niepożądanych konsekwencji dla osób, które je zażywają. Co do zasady, nie są lekami pierwszego wyboru, zapisywane są pacjentom i pacjentkom borykającym się z bólem, którego nie można ukoić w inny sposób. Zaleca się możliwie najkrótsze ich stosowanie, przy najniższych możliwych dawkach. Czasem zdarza się, że kondycja pacjenta/ki uniemożliwia odstawienie opioidów. Wtedy pomóc może włączenie do terapii medycznej  marihuany. 

Drabina analgetyczna — kolejność podawania leków przeciwbólowych

Drabina analgetyczna to strategia leczenia bólu zaproponowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 1986 roku. Pierwotnie była nastawiona na uśmierzanie bólu nowotworowego i propagowana w ramach WHO Cancer Pain and Palliative Care Program (aktualne informacje WHO o opiece paliatywnej). 

Od lat 80 XX wieku drabina analgetyczna była kilkakrotnie modyfikowana, obecnie stosuje się ją również w innych rodzajach przewlekłego bólu niż nowotworowy, a także w odwrotnej kolejności w bólu ostrym.  Pierwotnie wyróżniano 3 szczeble drabiny: nieopioidowe leki przeciwbólowe +/- leki pomocnicze działające na innych ścieżkach (tzw. koanalgetyki), słabe opioidowe leki przeciwbólowe, silne opioidowe leki przeciwbólowe. 

W aktualnej drabinie analgetycznej nie wyróżnia się słabych opioidów, a zaleca się niskie dawki tych mocniejszych. Obecnie szczeble są 4: nieopioidowe leki przeciwbólowe +/- koanalgetyki, opioidy w małych dawkach + leki nieopioidowe +/- koanalgetyki.

Po tych zmianach za optymalną uważa się terapię bólu, która obejmuje farmakoterapię, rehabilitację, psychoterapię, metody zabiegowe i neuromodulację. Jeżeli tylko istnieje taka możliwość, ból leczy się nie tylko objawowo, ale też przyczynowo. Wybór optymalnej dla danej osoby terapii powinien być poprzedzony wywiadem i diagnostyką skupioną na ocenie bólu: przyczynie, natężeniu, czasie trwania, czynnikach, które go wywołują i nasilają oraz na tym, jak ból wpływa na codzienne funkcjonowanie osoby. 

Sprawdź też:  Kauzalgia, wieloobjawowy miejscowy zespół bólowy II − choroba, diagnostyka, leczenie.

Kluczowe założenia drabiny analgetycznej:

  • ocena rodzaju i natężenia bólu pozwala na dostosowanie leczenia przeciwbólowego do indywidualnej sytuacji pacjenta/ki;
  • podawanie leków przeciwbólowych od słabszych do coraz silniejszych w bólu przewlekłym pozwala na znalezienie najniższej skutecznej dawki oraz równoważenie korzyści płynących z terapii z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych;
  • łączenie leczenia farmakologicznego z niefarmakologicznymi metodami oraz leków stricte przeciwbólowych z tymi działającymi na innych ścieżkach (koanalgetyki) pozwala na ominięcie lub ograniczenie dawek najsilniejszych opioidowych leków przeciwbólowych, np. morfiny czy oksykodonu;
  • u niektórych pacjentów/ek, jeśli nie da się uniknąć stosowania opioidów, można stosować je rotacyjnie, aby zminimalizować skutki uboczne, na które narażeni są pacjenci i pacjentki stosujący te leki długotrwale; rotacyjne stosowanie może także wzmacniać przeciwbólowy efekt działania poszczególnych substancji;

Leczenie ostrego bólu, zgodnie z drabiną analgetyczną, powinno przebiegać inaczej, niż leczenie bólu przewlekłego. Ból ostry to np. ból pooperacyjny, w którym leki przeciwbólowe podawane są w porządku od najmocniejszego do słabszych.

Koanalgetyki — substancje wspomagające leczenie bólu

Koanalgetyki, nazywane także adiuwantami, to nieopioidowe i niesteroidowe leki, które  wspomagają uśmierzanie bólu, działając w inny sposób niż leki przeciwbólowe. 

W nowej wersji drabiny analgetycznej mogą być stosowane już na najniższym “szczeblu”, czyli w połączeniu z lekami przeciwbólowymi z popularnej grupy NSAID (non-steroidal anti-inflammatory drugs, niesterydowych leków przeciwzapalnych; należą do niej dobrze znane aspiryna, ibuprofen i ketoprofen). 

Często stosowane koanalgetyki to leki antydepresyjne trójpierścieniowe oraz antydepresanty z grupy SNRI (selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny), leki przeciwdrgawkowe, kortykosteroidy, miejscowe środki znieczulające. Europejska Federacja Towarzystw Neurologicznych (EFNS) zaleca stosowanie leków przeciwdrgawkowych, antydepresyjnych leków trójpierścieniowych lub SNRI jako elementu leczenia neuropatii cukrzycowej

Co szczególnie ważne w kontekście medycznej marihuany, do koanalgetyków, które mogą być stosowane na każdym “szczeblu drabiny analgetycznej” oficjalnie zaliczane są fitokannabinoidy konopne.

Sprawdź też:  Syntetyczna marihuana – jak ją rozpoznać i dlaczego jest tak niebezpieczna?

 

Medyczna marihuana w drabinie analgetycznej – badania naukowe

Zgodnie z wytycznymi WHO, medyczna marihuana może pełnić rolę koanalgetyka. Dzięki jej zastosowaniu możliwe jest łagodzenie natężenia bólu, zmniejszanie dawek opioidów, które stosowane są równolegle, a nawet odstawienie leków opioidowych. Przyjrzyjmy się wnioskom płynącym z wybranych badań naukowych na ten temat. 

Silniejsze działanie przeciwbólowe dzięki marihuanie

badaniu przeprowadzonym w 2011 roku wzięli udział pacjenci i pacjentki, którym przepisano opioidy w związku z bólem nienowotworowym. Okazało się, że leki przeciwbólowe działały znacznie skuteczniej, kiedy podawano je równolegle z kannabinoidami konopnymi. 

Uczestnicy badania otrzymywali morfinę lub oksykodon przez 5 dni w tych samych dawkach, dawki kannabinoidów zwiększono w drugim dniu i utrzymano na stałym poziomie. Co 12 godzin badano krew uczestników oraz oceniano natężenie bólu. Oceniano też synergiczne działanie opioidów i kannabinoidów konopnych, okazało się, że podanie kannabinoidów konopnych wzmacnia przeciwbólowe działanie opioidu, ale nie prowadzi do osiągnięcia jego niebezpiecznego stężenia w ustroju. Warto jednak zauważyć, że w tym badaniu nie było grupy kontrolnej placebo, co stawia wyniki w nieco gorszym świetle.

Badanie z udziałem pacjentów/ek z bólem nowotworowym potwierdzają powyższe wyniki: kannabinoidy konopne pozwoliły na wzmocnienie działania przeciwbólowego u pacjentów onkologicznych stosujących silne opioidy.

Marihuana lecznicza pozwala na zmniejszenie dawek opioidów fakt, czy mit?

Dostępne są obiecujące wyniki badań przedklinicznych, które wskazywały na to, że medyczna marihuana umożliwia obniżanie dawek opioidowych leków przeciwbólowych u pacjentów/ek z chronicznym bólem nowotworowym i nienowotworowym. Takie działanie kannabinoidów konopnych w modelach zwierzęcych raportują autorzy przeglądu badań z 2020 roku.

Jednak, jak twierdzą autorzy, wyniki badań klinicznych z udziałem ludzi zdrowych i doświadczających chronicznego bólu, są nadal niewystarczające, żeby potwierdzić takie działanie kannabinoidów konopnych u ludzi. 

Podobne wnioski płyną z najnowszego przeglądu badań na ten temat. Mimo że w 7 badaniach obserwacyjnych z udziałem pacjentów/ek potwierdzono wpływ przyjmowania fitokannabinoidów na obniżenie dawki morfiny, próba badawcza wciąż uważana jest za niewystarczającą i konieczne są dalsze badania kliniczne.

Sprawdź też:  Marihuana a wątroba. Jak konopne kuracje wpływają na stan tego narządu?

 

Źródła: 

  1. Anekar AA, Cascella M. WHO Analgesic Ladder. [Updated 2022 May 15]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-.
  2. Woroń J, Drabina analgetyczna WHO – prosty schemat leczenia przeciwbólowego. Medycyna Po Dyplomie, 05. 2017, in: [Internet]. 
  3. Tramèr MR, Carroll D, Campbell FA, Reynolds DJ, Moore RA, McQuay HJ. Cannabinoids for control of chemotherapy induced nausea and vomiting: quantitative systematic review. BMJ. 2001 Jul 07;323(7303):16-21.
  4. Abrams DI, Couey P, Shade SB, Kelly ME, Benowitz NL (2011). Cannabinoid-opioid interaction in chronic pain. Clin Pharmacol Ther 90: 844–851.
  5. Nielsen, S., Picco, L., Murnion, B. et al. Opioid-sparing effect of cannabinoids for analgesia: an updated systematic review and meta-analysis of preclinical and clinical studies. Neuropsychopharmacol. 47, 1315–1330 (2022). doi: 10.1038/s41386-022-01322-4.
  6. Le Foll. Opioid-sparing effects of cannabinoids: Myth or reality?. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, Volume 106, 2 March 2021, 110065, doi: 10.1016/j.pnpbp.2020.110065

Podobne posty:

Magdalena Nita

Magdalena Nita

Ekspert ds. medycznych oraz członek Rady Nadzorczej Centrum Medycyny Konopnej S.A. Na co dzień związana z Katedrą i Kliniką Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Doświadczenie zdobywała od najlepszych lekarzy w kraju i za granicą, odbyła także liczne staże za granicą. Doktorantka z dorobkiem naukowym. Doświadczona w niesieniu pomocy pacjentom bólowym. Nauczyciel akademicki WUM.

Nasze lokalizacje

Biuro zarządu

Centrum Medycyny Konopnej S.A.
Wilcza 46, piętro 1
00-679 Warszawa
KRS 0000877729
NIP 7011016480

biuro@centrum-mk.pl

Dla pacjentów

Centrum Medycyny Konopnej S.A.
nie prowadzi jeszcze obsługi pacjentów

tel. +48 731 93 66 66
kontakt@centrum-mk.pl

Współpraca

Zapraszamy do współpracy:
lekarzy specjalistów, partnerów

tel. +48 731 23 88 88
biuro@centrum-mk.pl

UMÓW TELEWIZYTĘ

Skontaktuj się
z nami

KONTAKT